📅 7 Mart 2026 ⏱️ 7 dakika okuma Kullanım Kılavuzu
"200 GSM İstedim,
183 Geldi" Diyenlere

Bu cümleyi her fabrikada en az ayda bir duyarsınız. Bazen kaliteciden, bazen satın almacıdan, bazen öfkeli bir müşteriden. Yanıt hep aynıdır: "İplik aynı, sıklık aynı, neden tutmadı?" Tutmadı çünkü kırışma payını unuttu. Ya da nemli tarttı. Ya da kenardan kesti. Hepsini açıklıyoruz — ve bir daha "neden tutmadı" dememeniz için hesaplayıcıyı da öğretiyoruz.

⚖️ GSM Nedir? (30 Saniyelik Versiyon)

GSM = Grams per Square Metre. Bir metrekare kumaş kaç gram? Bu kadar. Tekstilin para birimi gibidir — alıcı, üretici, kaliteci hepsi bu rakamla konuşur. Yüksek GSM → ağır, kalın, pahalı. Düşük GSM → hafif, ince, ucuz. Söz verilen GSM tutmazsa → iade, şikayet, sinir krizi.

GSMKumaş TipiTipik ÜrünHis
80–120Şifon, poplinYazlık gömlek, bluzNeredeyse yok gibi
140–170Single JerseyBasic tişörtNormal tişört hissi
180–220İnterlock, piquePolo, premium tişörtKaliteli, dolgun
240–320French Terry, polarSweatshirt, eşofmanYumuşak, sıcak
320–420Denim, gabardinKot pantolon, ceketSağlam, yapısal

🛠️ Hesaplayıcıyı Nasıl Kullanırsınız?

Araç iki farklı hesap yapıyor: örme ve dokuma. Hangisi olduğuna karar verin, gerisini söyleyelim.

Örme Kumaş (Tişört, Sweatshirt, Polar...)

1
İplik Numarasını Girin
Ne, Nm, Tex veya dTex — hangisini biliyorsanız. Aracı otomatik dönüştürüyor. Ne 30 ipliğiniz varsa "30" yazın, Ne seçin, tamam.
2
Sıklıkları Girin
İlmek sıklığı (WPI — eni boyunca ilmek sayısı) ve sıra sıklığı (CPI — boyu boyunca). Bunları makine ayarından veya ürün üzerinde sayarak bulabilirsiniz. Cetvel alın, 1 inç içindeki ilmekleri sayın.
3
Yapı Çarpanını Seçin
Single Jersey mi, Ribana mı, İnterlock mı? Her yapının farklı ilmek geometrisi var. Polar için ×2.2, İnterlock için ×1.9. Yanlış yapı seçilirse hesap tutmaz — bu en çok atlanan adım.
4
Apre Zincirini Ayarlayın
Boyama, sanfor, kasarlama her biri gramajı etkiler. Ham gramaj ile mamul gramaj farklıdır. İşlem kartlarını açıp kapatarak zincir etkisini görün. "Neden boyadıktan sonra gramaj değişti" sorusunun cevabı burada.

Dokuma Kumaş (Gömlek, Denim, Poplin...)

Dokumada ek bir şey var: kırışma payı. Bunu sormadan hesap yapmayın.

Dokumada en büyük hata: kırışmayı unutmak. Çözgü ipliği kumaşa düz girmez — atkının altından üstünden geçerken dalgalanır. Bu dalgalanma %5–15 arası "gizli" iplik tüketimi demektir. Kırışmasız hesap yaparsanız gramaj her zaman düşük çıkar. Sonra "iplik kalitesizmiş" diyip tedarikçiyi ararsınız — ama suçlu sizsiniz.
GSM (dokuma) = Çözgü g/m² + Atkı g/m²  [kırışma payı dahil]

🔬 Ölçüm ile Hesap Neden Farklı Çıkar?

Hesap 195 çıkıyor, ölçüm 188 gösteriyor. Makine bozuk mu? Muhtemelen değil. Kontrol listesi:

  • Nem durumu: Islak oda → kumaş su çekmiş → ağır görünür. Kuru oda → hafif görünür. ISO standartları: 20°C, %65 nem, 24 saat bekleme. Bunu yapmıyorsanız ölçümünüz güvenilmez.
  • Örnekleme yeri: Topun kenarını kestiniz mi? Kenarda gerginlik farklı — her zaman ortadan kesin.
  • Terbiye öncesi/sonrası: Ham gramaj mı, mamul gramaj mı tartıyorsunuz? Bu soru sorulmadan tartışma başlamaz.
  • Büküm faktörü: Yüksek bükümlü iplik daha kompakt → gerçek gramaj hesaptan farklı çıkabilir.
Pratik öneri: Numuneden üretim kararı alırken hesap + ölçümü karşılaştırın. %3'e kadar fark normaldir. %5 üstü varsa bir şeyi yanlış yapıyorsunuzdur — genellikle ya kırışma payı eksik, ya nem standardı yok, ya da yapı çarpanı hatalı. Bu üçünü kontrol edin, %5 üstü fark ortadan kalkar.

💡 Gramajı Nasıl Ayarlarsınız?

Müşteri 200 GSM istiyor, siz 185 üretiyorsunuz. Ne yaparsınız? Cevap: ya sıklığı artırın ya daha kalın iplik kullanın ya da ikisini birden.

  • Sıklığı artır (örme): İlmek uzunluğunu kısalt → daha sık ilmek → daha ağır kumaş. Riskli çünkü sertleşir.
  • İpliği kalınlaştır: Ne 30'dan Ne 24'e geç. Gramaj artar ama yüzey dokusu değişir — alıcıya sormadan yapmayın.
  • Kat sayısını artır (ribana, polar): Polar'da geri yüzeyi doldurmak gramajı artırmanın en temiz yolu.
  • Terbiye ayarı: Sanfor ayarını değiştirmek gramajı %3–8 etkileyebilir. Son koz.

⚖️ Gramaj Hesaplayıcı

Örme ve dokuma, 8 preset, apre zinciri, tolerans bandı. Hedef GSM'i girin, nasıl tutturacağınızı görün.

Gramaj Hesaplayıcıyı Aç →

🎯 Özet: 3 Kural

  • Dokumada kırışmayı ekle — formülü bu olmadan çalıştırmak yanlış sonuç garantiler
  • Ölçümü standartlaştır — nem ve sıcaklık kontrolsüzse "gramaj tutmadı" tartışması asla bitmez
  • Ham ≠ Mamul gramaj — terbiye öncesi ve sonrası farklı, ikisini ayrı takip edin

📚 Devam Edin

Gramajı hesapladınız. Şimdi o kumaştan kaç kg iplik alacaksınız?

Fire Hesabı Rehberini Oku →