TekstilHesap/ Blog/ Fire Hesabı
📅 7 Mart 2026— ⏱️ 7 dakika okuma— Kullanım Kılavuzu
Fire Hesabı:
Para Nereye Gidiyor?

"200 kg iplik aldık, 174 kg kumaş çıktı." 26 kg nereye gitti? "1000 adet siparişe 1000 adet kestik, 930 adet çıktı." 70 adet nerede? "Hesap tutmuyor" deniyor — ama hesap zaten hiç yapılmamıştı. Fire kaçınılmazdır. Kontrol edilemeyen fire ise sadece para kaybıdır. Bu rehber, fire hesaplayıcıyı adım adım öğretirken neden bu kadar önemli olduğunu da açıklıyor.

🔥 Fire Nedir? (Gerçekten Basit)

Fire = Giren malzeme − Çıkan malzeme. Hepsi bu. Her üretim aşamasında bir miktar malzeme "kaybolur" — kırıntı olur, kenar kesilir, hatalı çıkar, işlem sırasında buharlaşır. Bunların tamamı firedir. Sıfır fire mümkün değildir. Ama hesaplanmayan fire, kontrol edilemeyen kayıptır.

En büyük hata: oranları toplamak. "Örme %6, boyama %4, kesim %12 — toplam %22 fire" YANLIŞ. Fire oranları toplanmaz, zincirleme çarpılır. 100 kg başlarsa → örme sonrası 94 kg → boyama sonrası 90.2 kg → kesim sonrası 79.4 kg. Fark: biri %22 diyor, gerçek %20.6. 1000 kg'da bu 14 kg demek — yani para.

🛠️ Hesaplayıcıyı Adım Adım Kullanın

1
Hesap Yönünü Seçin
İki mod var: İleri Hesap — "100 kg iplikten kaç kg ürün çıkar?" Geri Hesap — "1000 adet tişört için kaç kg iplik almalıyım?" Çoğu durumda Geri Hesap daha kullanışlıdır — sipariş var, hammadde miktarı sorulacak.
2
Aşamaları Aktive Edin
Eğirme, örme/dokuma, boyama/terbiye, kesim, dikim — hangi aşamalardan geçiyorsunuz? Tümünü değil, sadece sizin üretim zincirinizdekileri açın. Dış fason boyama yaptırıyorsanız onu da ekleyin — fason da fire demektir.
3
Her Aşama İçin Fire Oranı Girin
Kendi fabrika verilerinizi kullanın — bu en önemli adım. Veriniz yoksa başlangıç için tipik aralıklar: Örme %4–8, Boyama %2–5, Kesim %8–16, Dikim %1–3. Ama bunlar tahmin — gerçek veriniz yoksa önce ölçün.
4
Güvenlik Payı Ekleyin
Teorik hesabın üstüne %3–5 güvenlik payı ekleyin. Neden? Çünkü tedarikçi bazen az gönderir, operatör kötü gün yaşar, kumaşta sürpriz hata çıkar. Bu tampon olmazsa "acil iplik" senaryosunu her ay yaşarsınız.
5
Sonucu Okuyun
Araç her aşamadaki kümülatif kaybı, toplam fire maliyetini ve ihtiyaç duyulan başlangıç miktarını gösterir. "1000 adet tişört için 229 kg iplik" gibi net bir sayı çıkar — bu sayıyı satın alma siparişine yazın.

📊 Tipik Fire Aralıkları — Sektör Referansı

  • Eğirme: %3–8 — kırıntı, uç, kısa lif. İyi eğirmecide %4 altı tutulur.
  • Örme/Dokuma: %4–10 — haşıl, kenar, duruş kırığı. Makine yaşlandıkça artar.
  • Boyama & Terbiye: %2–6 — çekme, kenar kesimi, hatalı parti. Rekürens boyamada artar.
  • Kesim: %8–18 — pastal boşluğu, model formu, desen eşleştirme. En yüksek değişkenlik bu aşamada.
  • Dikim: %1–3 — dikiş payı artığı, kenar işleme. Genellikle en küçük kalem.
Başlangıç
229 kg
iplik
→
Örme %6
215 kg
ham kumaş
→
Boyama %4
207 kg
bitmiş kumaş
→
Kesim %12
182 kg
parçalar
→
Dikim %2
180 kg
✓ hedef

✂️ Kesim Firesi Neden Bu Kadar Değişken?

%8 ile %18 arasındaki bu büyük aralık neden var? Çünkü kesim firesi kontrol edilebilir — ama çoğu fabrika kontrol etmiyor.

  • Pastal verimliliği: Parçalar ne kadar iyi yerleştirildi? İyi CAD yerleşimi %88–92, kötü yerleşim %74. Fark doğrudan fire.
  • Desen eşleştirme: Çizgili veya kareli kumaşlarda %5–8 ek fire kaçınılmaz — bu maliyeti fiyata yansıtın.
  • Beden karması: S beden parçaları XL'nin boşluklarına sığmazsa fire artar. Karma sipariş kesiminde CAD kritik.
  • Kumaş eni: 150 cm en ile 180 cm en aynı modelde çok farklı pastal verimi. Tedarikçi eni garantilemiyorsa risk sizin.
Fabrika önerisi: Her model için pastal verimliliğini kayıt altına alın. "Bu model kaç fire veriyor?" sorusunu fiyat hesabı yaparken sormalısınız. Eğer pastal verimi %80 ise ve siz %88 üzerinden fiyat verdiyseniz — siparişin her metresinde para kaybediyorsunuzdur. Pastal raporunu fiyatlama şablonuna bağlamak bu hatayı ortadan kaldırır.

📦 Fire Stok Planlamasını Nasıl Etkiler?

Örnek: 1000 adet tişört, ürün başı 0.18 kg = 180 kg bitmiş hedef.
Dikim %2, kesim %12, boyama %4, örme %6 fire ile geri hesap:
180 ÷ 0.98 ÷ 0.88 ÷ 0.96 ÷ 0.94 = 229 kg iplik
"Zaten 200 kg yeter" deyip sipariş verirseniz 1000 adet değil — 873 adet çıkar. 127 adet eksik = müşteri şikayeti + acil üretim + mesai maliyeti.

🔥 Fire Hesaplayıcı

Zincirleme fire hesabı, ileri ve geri mod, aşama bazlı kümülatif kayıp ve maliyet analizi. Hammadde siparişinizi doğru verin.

Fire Hesaplayıcıyı Aç →

🎯 3 Altın Kural

  • Oranları toplamayın, katsayı çarpın — zincirleme hesap, toplama değil
  • Her aşamayı ayrı ölçün — "genel fire" diye bir şey yok, aşama bazlı takip şart
  • %3–5 güvenlik payı ekleyin — teori ile gerçek arasındaki tampon, her zaman lazım olur

📚 Devam Edin

Fire'ı anladınız. Şimdi bu fire ile birlikte gerçek maliyet nasıl hesaplanır?

Maliyet Rehberini Oku →
Reklam